En sevdiğiniz program sona erdikten sonra keyifsiz hissedebilirsiniz. Bitirmiş olduğunuz bir diziyle bu kadar çok saat geçirdikten sonra toparlanmak, her zaman kolay bir süreç olmaz. İşte, bu duruma dizi sonrası depresyon (PSD) deniyor.

Dizi sonrası depresyon (PSD), sevilen bir dizi, kitap veya video oyunu sona erdiğinde hayranların yaşadığı bir boşluk ve üzüntü hissi olarak tanımlanıyor. Londra’daki Kingston Üniversitesinde pazarlama profesörü olan Rita Kottasz, PSD hakkında araştırma yaptı ve onu klinik depresyondan ayırdı. Çalışmasında, en sevdikleri dizi bittikten sonra üzüntü bildiren hayranlarla yapılan görüşmelere dayalı bir sınıflandırma ölçeği geliştirdi. PSD ile ilişkili duygular; hayal kırıklığı, üzüntü ve iç boşluk hissini içeriyor. Birden fazla sezon ya da kitap boyunca karakterlerle kurulan derin bağ, bu olguya zemin hazırlıyor.

Şiddetli PSD yaşayanlar için duygular, haftalarca sürebiliyor. Kottasz, anksiyete, depresyon ve yalnızlıkla mücadele eden bireylerin sadık hayranlar hâline gelmeye ve uzun süreli üzüntü yaşamaya daha yatkın olabileceğini öne sürüyor. Bu gibi durumlarda, terapistlerden veya ruh sağlığı uzmanlarından yardım almak gerekebilir.

Psikolog Brian Kong, dizi izlemenin anestezi görevi görerek altta yatan psikolojik sorunları maskeleyebileceğini öne sürüyor. Kurgusal karakterlere duygusal olarak bağlanmak gayet normal. Ancak olumsuz duygular devam ederse bu daha derin bir sorunun işareti olabilir. Kong, PSD’yi hafifletmek için başka bir diziye geçmeyi öneriyor; bir dizinin, kişinin hayatı ve esenliği için aşırı derecede merkezî hâle gelmemesi gerektiğini söylüyor.

PSD’nin en belirgin göstergesi, hayranların en sevdikleri dizileri tekrar tekrar başlatmaları. Hayranlar ayrıca çekim yerlerini ziyaret ederek veya diğer ilgili etkinliklere katılarak etkileşim kurma eğilimi gösterirler. Sevilen karakterlerle bu gibi yollarla yeniden bağ kurma isteği, PSD’yi diğer duygusal çöküntü veya geçmişe özlem formlarından ayırıyor.

Derleyen: Merve Nur Sözen